Brevutkast

Astrup, Nikolai
Etter 1919

Transkripsjon:

Jenny Sæterbakken

Side

  • 1,
  • 2,
  • 3,
  • 4,
  • 5,
  • 6,
  • 7,
  • 8
Transkripsjon
Oversettelse

Brevutkast

Astrup, Nikolai
Etter 1919
B.3.3.O.3.L.3, Jølster Bibliotek

8 sider

Transkripsjon: Jenny Sæterbakken

Transkripsjon

    "Inn bjoding."

"til teikning av andele i Sogn og

Fjordane salslag for ekte jeitost."

<Hm>. Ja soleids heiter det – ditte tvekasame upropet

for aa saanka geit-ostystarne i eit

lag – elde "samskipnad" – "og dar er

sett til ei 'nemd" o.sb. – Eg vil berre

ropa ein varning no – det er paa tide de vaknar de no

de som har laga og endaa vil laga

"ekte" gjeitost slik som de kùnde i gamle

dagar de folk her paa vestlandet de som slek som de kunde <det> fyr – i den

tid daa "ekte" geitost berre var aa faa her

vest. Men dat er som det jamt har

vore her i fjordane – folk sjynar inkje

sin eigjen bate – men let seg leida av

statskonsulentar – emisærar og andre

"fùskarar" ja her finnast 2 elder 3 bra emisærar og som inkje kjennar til "{... ...}" i dat styret dei staar onde.. Kor gjækk dat inkje med

fjordhesten som no berre er eit "sagndyr"

Kor "stelde dei dat inke til" disse "statskon-

sulentar" og annat "pakk? – jaù: – ekte fjordhe

upla hingstar som alle kùnde sjaa var

"halve döl" (fyrst og framst gudbrands döl, –

og eldest fraa Halling- og Vadres-blandingar)

dei vart "præmierte", og dei ekte fjordhngstar

vart gilda. – "Rim faks" som meir eld andre

hngstar af var "halvdöl"-slaget vart "premiert" og hilden gjævast og vart brukt

som als dyr til aa ùndan-skyva og avöyd <og> af dat rette fordaslaget han staar no "utstoppad" paa

Bergens mùseum som ein ironi "til spot og spe" for aa

som ein "ægte fjordahest" – til Ja som endaa til som eit "minnes

mærkje til evig tid skam ùm statens dyre avls-

klatring og klussing her paa vestlandet – – – Ja no ser dei dat – disse

toskarne og no har dei freista införa förer dei islandshestar

og kryssar med halvdöl i von um aa faa att dinne

hardföre gamle fine racen dinne fjordahesten som dei har avöyd

dinne gamle "<stikkelhærde>" "fjordahesten" "med dei {...}"

{... ...} diværre han finnast her inkje her meire. og kann inkje skapast aa nyo veie. Ein kùnde graata

yver det. – <men> dat hjælp inkje nei dat vert inkje ekte fjordhest 

um ein "kryssar" aldreg so mykkje og dei har <nuk og gjere> dat ùp no med ilænding

Vertikal tekst i høyre marg: Og dei som no finnast "mest ikke er kan væra bra nùk men ein mærkar blandinga.

2

Istaden har dei fengje no paa {...} ein blandingsrace som inkje <hövr> for <fjellhamnar> og

som alt som tiadast "dætt ut fyre fjell" og som (i beste fall (for eigaren)

kostar assurancekassarne tùsenndvis av kroner

ùm aaret – (ja det har hændt at dei jagar

deim utfyre hamrar – fyr assurancen si skùld –

og dat hadde dei neigù nukk inkje greidt med ein

öyk av det gamle "fjorda-slaget) dei dei öykarne hadde jaggù nùk klora

seg fast) naar dei saag ned fekk sjaa ner i den ùrda som var

etla deim aa liggja i.) Men eg kjem burt

fraa det eg vilde skriva ùm – her er so mongt aa

arga seg yver. Dat var dinne geitosten

og "Innbjodinga" – ditte er nokot lik-

nande som med fjordahesten – ditta – "statskonsulen-

tar" – elder det heitar vel nokot annat naar

det gjeld geitosten, – dei har no lært folk og aa gloyma den gamle geitosten

lært deim aa laga ein "geitost" – som inkje skùlde hava

lov aa heita so – lika so lite som dat skulde

vera lovleg aa kalla dat geitost i Hallingdal

og andre aùstlands bygdar kor dei lagar har

faat löyve av staten aa kalla dat geitost

um (paa 30 %) elder i <royda> ofte berre dar nær sagt berre finnast ei gjild geit i

fjosen som ka so mykkje dat kan lùkta lidt geit av mjölkja

Ja namnet geit ost er "er heilt" torde væra

heilt ulovleg paa dinne osten dei no lagar-

her disse statens-karanne mest av her i fjordanne – disse statens karanne har truleg bala so

længe med "meieriar"" og "sepratorar" at heile

heilen deira snart er vorten til feitt elde "smör" – og geit-

osten deira torde heita geita-smör-ost ùm

ein skulde laga eit "ekte" heilt og rett namn paa honom.

Eg kjennar monge sokallad "storfolk" baade

Milleonærar, konsùlar o.s.b. og tyngda av

deim kjöpar aldreg sleke ost – dei har ein

og anner gommol kjæring i Sogn (og ut i yste

fjordaa) som endaa lagar dat gamle ekte

slaget – og dat er folk med "god smak" og dei betalar godt for den osten.

"Slik fed moderne smör ost vil vi ikke have", har

eg höyrd monge av deim segja, og eg har

trof raaka paa gamle vestlændingar i Oslo som

har bannat naar talen kom dei kom paa te aa tala

um "geitost". "Kvi fyre kan vi inkje faa den

gamle gode geit osten længer elder dena fine

kvitosten – den finaste ost i værdi – finare

eld sveietsar- og edammar ost. Den osten vi no fær smakar berre av feitt" Ja dei

kan spyrgja statens <menns> ùm dat – har jeg

3

da svarad. Dei folk har avöyd den gamle

saueracen – den gamle fjordahest racen og

den gamle vestlands-geitosten og mykkje

annat – (til dömes det gamle næpeslaget)

"Men kori ligg dat daa" skillnaden myllom

den gamle og den nye "<moderande>" geit osten?," spyrgjar

dei meg. Jaù, dat er separatoren som er skùld

i alt dat – fyr ystade dei osten med löype

som skillde kvitosten fra mösen naar geit mjolkja

var ùphitad ùten aa koka dat og feitt ofte elde smor som var i mjolkja fylgde da meista

heilt med kvitosten – og mösa var mesta heilt

fri smöret og kùnde "kokast <in>" til den gamle

gode geit ost – medan kvitosten (som eg og

monge med meg helde endaa betre) vart feit og

finare eld nokon annan ost i verda. No for

tida lærast folk upp til aa "separera" geit mjelkja

og mjelkja vert optast skjeldan löipa – nei – <deis> det er sjeldhoyrd at nokon brukar

{...} geit {...} og den det er sjeldsynt at nokon

<laypor> hinn og so vert kvitosten kasta

paa elva – so vissa her i Jölster monge stader –

(sùme stad forar dei daa grisar med kvitosten og

sume stader fùskar dei honom um til "gammal ost)" –

og so vert all <geitfloda> {...} alt smorfeittet – blanda med mösa og <kogt>

til dat dei kallar "geitost' no – – dat er maa daa væra

meir feitt eld klaart at dat torde slik ost

torde retteleg heita geita-smör-ost Folk som <bur i> nærleiken av desse "feite" smor ost

ysteriarne – er {...} lutand

leie utav dinne oste – dei smakar honom inkje dei har æte seg <stygja> – kor kan ein da venta seg anna

eld at andre <tjaparar> i <royndom> med tia og maa koma til same endelykt. 

I gamle dagar sa dei; "geit kvit ost og geitmyst ost"

og finna dat samme ùt – eg har longe gjort dat.

(elder "geit-raudost)". "Geit mysost" hadde

daa eit godt namn alle stader – og i Sogn

finnast endaa folk som kan laga honom –

og dei har sine faste "kundar" i Bergen til domes. Og dei

same "kùndarne" tek og "kvit osten" men han

har vore mindre vyrd i seinare tid av di dei jamnast fær

honom for fersk – i gamle dage lage dei honom

sers god – dei let honom mata og <gnikkade> honom {...} in med salt

(og <letmetta> smör) kvar titt og opte – og han vart daa

paa resten "mata" og mesto klaar (som liknande "nykkel ost" paa austlandet).

og so fin ost finnast inkje {...} <are> stadar

i verda. Men no er vel den konsta aa laga slek ost burt-

glöymd som so monge andre gamla konstar – tak væra

staten sit "sùlsj". Vil dinne "inbjo-

dings nemda" no arbeida fyr aa taka up att

ditte gamle som var "ekte" ja so vil eg segja: "Lukka

til" eit <slekt> godt uptak men – eg har ei laake trù um dat. Daa vore

dat betre ùm kvar balar for seg, so vil dei

4

nùkk dei folk som har skyn paa god

verkeleg god ost syna deim kva som er

dat rette og som har "raad" aa kjöpa –

syna folk kva som er dat rette – ùm

statens folk grev aller so mykkjet med

sine theoriar. Naar dei som lydar deim vert "sitjande" med eit

"stort oplag" av alle sine "harske" "smörostar" i længre tid – tænkjar

eg "dei lære" – dei gamle "ekte" "geitmys ostarne"

tolde aa lagrast – dei var inkje utav mesta halvdel den

berre smör og tolde diso aa lagrast i baa eit og

tvo aar – utan aa "harskna" <naar> {...} {...} var i myrkt rom Eg har provd baa slagi i so long tid

Og Geit kvit osten – som dei no <har> hivd fraa elva so længje at folk har gloymd at <den>

fannst til –, og som deso har tapt <sin mark> {... ...} – dei maa 

nokot markad fyr maa uparbeidast maa no nyo koma i "agt og

era" ogsaa nyaa aa nyo {...} Den vil daa truleg med tida værta <meir>

etter spùrd med tida endaa eld "geitmys osten". –

Statens folk lyt tænkja seg ùm no – og böta den

ska dei har gjort – dei har avöyd ein gammal

kjend vare og förd in ein laake i staden – til export

til Egyptn kan han vera bra nùk kanhenda men ein betalar i

lægnda inkje mykkje for slik vare)han og og "held han seg inkje" hed

so længje at ein kan "regùlera prisarne".) Men skal han

endelig lagast so maa det væra til export daa han

har faat seg ein marknad – her i landet gaar <han>

<inkie> i længda noko længd.

Og skal dinne "moderne" "geitosten"

lagast framleids so lat os i minsto faa

fire namn so kjoparanne kan skillja:. Eit namn paa austlands geit-

osten – til dömes: "Geitalukt ost" – og eit anna paa

dinne "moderne" vestlandsosten – til domes: Geita smör ost

og so at namnet tredie namne paa den gamle verkeleg "ekte Geitost":

elder: "Geitamys osten" og so dat fjörde gode namnet

"Geita kvitosten" den um ùm daa den gamle konsta aa laga den gode kvidostar

kan take enda kan kunde lærast upp att. – (dat

vore ei verkeleg uppgaava for "statens folk") som

"klussar" med so mongt) so slapp ein og aa

hiva Gùds gaavor paa elva.

Oversettelse